Günlük Keşif Yazılar

Cinsiyet Nötr: Edebiyatın Anlatıdaki Dönüştürücü Gücü Edebiyat, kelimelerin gücüyle şekillenen bir dünyadır. Her bir cümle, her bir karakter, metnin içinde bir anlam taşır, bir dünyayı var eder. Ancak bazen bu dünya, duygu ve düşüncelerimizi sınırlayan kalıplardan kurtulmayı gerektirir. Cinsiyet, tarihsel ve kültürel bağlamda insan deneyimlerinin belirleyici bir parçası olsa da, edebiyatın gücü, bu sınırları aşma potansiyeline sahiptir. Cinsiyet nötr bir anlatı, hem bireysel hem de toplumsal boyutlarda var olan cinsiyet rollerine dair sorgulamalara olanak tanır. Edebiyat, bir anlamda toplumsal normları dönüştürme gücüne sahiptir ve cinsiyet nötr anlatılar, bu dönüşümün başlatıcıları olabilir. Peki, cinsiyet nötr olmak, kelimelerle anlatmak ne demektir? Edebiyat…

Alacaklı ile Borçlunun Anlaşarak Borcu Sona Erdirmesine Ne Ad Verilir? Bir zamanlar, üniversite yıllarından eski bir arkadaşım, bir akşam çayı içmek için bana uğradı. Sohbetin ilerleyen dakikalarında, bir borç meselesine takıldık. Hani, alacaklı ve borçlu arasında olan biteni hep duymuşsundur, değil mi? Bir insan borcunu ödeyemediği zaman ne olur? Ama ya alacaklı ve borçlu bir araya gelip, anlaşarak borcu sona erdirirse? Ne deriz buna? Borçlunun tüm dünyası kararmış gibi hissedip kaçmak isterken, alacaklı bir “şans” tanır ve her şey çözülür. Ama bu durumun hukuki bir karşılığı vardır; bu eyleme “borç takası” ya da “borç ödeme anlaşması” denir. Ancak, bu anlaşmanın…

“Kıbrıs’ın Çıkarmasını Kim Yaptı?” — 1974’e Giden Yol ve Tarihsel Bir Analiz Bir tarihçi gözüyle bakınca, adalar bile insan topluluklarının tarihsel kırılmalarının, güç dengelerinin ve uluslararası ilişkilere dair hesapların sahnesi olabiliyor. 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı ya da yaygın adıyla “Kıbrıs çıkarması” da böyle bir kırılma noktasının tam ortasında yer alıyor. Bu yazıda, çıkarmayı kimlerin yaptığı, ne şartlarda gerçekleştiği ve bugünün tartışmaları açısından ne anlama geldiğini adım adım ele alacağım. Tarihsel Arka Plan: Neden 1974’e Kadar Gelindi? Adadaki karma etnik ve toplumsal yapının öyküsü, 1960’ta kurulan Kıbrıs Cumhuriyeti ile başlar. Zürih ve Londra Antlaşmaları’yla (1959‑60) Rum ve Türk toplumları ortak bir…

Kekik Halsizliğe İyi Gelir mi? Kültürel Görelilik ve Doğanın İyileştirici Gücü Kültürlerin zengin çeşitliliği, insanlığın tarih boyunca doğayla kurduğu ilişkinin ne denli derin ve karmaşık olduğunu gözler önüne seriyor. Her kültür, çevresindeki doğal kaynakları yalnızca hayatta kalma aracı olarak değil, aynı zamanda fiziksel, ruhsal ve toplumsal iyileşme yolları olarak da kullanmış. Çeşitli bitkiler, şifalı otlar ve doğal tedavi yöntemleri, insan toplumlarında binlerce yıl boyunca sağlığı yeniden inşa etme ve dengeleme amacıyla kullanılmış. Bugün, birçoğumuz kekik gibi yaygın bir bitkinin, halsizliğe iyi geldiğini söylesek de, bu tür inançlar her kültürde aynı şekilde anlaşılmıyor. Kekik, sadece bir baharat değil; aynı zamanda sağlık,…

İzafi Nedir? İslam’da Felsefi Bir İnceleme Filozofların bakış açısından her şey, birbirine göre değişir. İnsan aklı, tek bir bakış açısının ötesine geçerek, her varlık ve her olguya farklı açılardan yaklaşabilme yeteneğine sahiptir. Ancak bu bakış açıları her zaman nesnel midir, yoksa tüm algılar, içinde bulunduğumuz şartlar ve kişisel deneyimlerimizle şekillenir mi? İşte bu sorular, felsefenin temel taşlarını oluşturur ve aynı zamanda İslam düşüncesinde de önemli bir yere sahiptir. İzafiyet, hem felsefi hem de dini bir kavram olarak, insanın dünyayı ve varoluşu anlamlandırma biçimini derinden etkiler. Bu yazıda, İzafi kavramını İslam’ın temel öğretileri ışığında, etik, epistemolojik ve ontolojik bir çerçevede ele…

Kaynak Kıtlığı, Seçimler ve Aynısefa Çiçeğinin Ekonomik Anlamı Kaynakların sınırlı, isteklerin ise neredeyse sınırsız olduğu bir dünyada yaşıyoruz. Bu temel gerçek, mikroekonomiden makroekonomiye, davranışsal ekonomik kararlardan kamu politikalarına kadar tüm ekonomik analizlerin merkezinde yer alır. Aynısefa çiçeği (Portulaca grandiflora), geleneksel olarak bahçelerde ve peyzaj düzenlemelerinde kullanılan bir bitki olmakla birlikte, ekonomik değerinin farklı boyutlarıyla ele alınması bize fırsat maliyeti, dengesizlikler, piyasa dinamikleri ve bireysel tercihlerin nasıl şekillendiğine dair derin içgörüler sunar. Aynısefa çiçeğinden ne yapılır sorusu sadece botanik bir merak değil; mikro ve makroekonomik seçimlerin bir metaforudur. Her üretim sürecinde olduğu gibi burada da kaynak tahsisi, üretim maliyetleri, tüketici tercihi…

Yöre Nedir? Tarihsel Bir Perspektiften İnceleme Geçmişi anlamak, sadece tarih kitaplarında yazılı olanlara göz atmakla sınırlı değildir; geçmişin derinliklerine inmeyi ve bugünü yorumlamayı sağlayan bir anahtardır. Yöre, bir toplumun kültürel, coğrafi ve toplumsal yapısının bir yansıması olarak, geçmişten günümüze bir zaman yolculuğudur. Bu yazıda, “yöre” kavramını tarihsel bir perspektiften inceleyerek, farklı dönemlerde bu kavramın nasıl şekillendiğini ve günümüze nasıl etki ettiğini ele alacağız. Yörenin, toplumların kimliklerini ve kültürlerini nasıl şekillendirdiğine dair tarihsel bir analiz yapacak ve bu bağlamda önemli dönemeçleri, toplumsal dönüşümleri tartışacağız. Yöre Kavramının Kökenleri: İlk Toplumsal Yapılar ve Yerleşimlerin İzleri Yörenin ilk izlerine, insanın yerleşik hayata geçtiği ilk…

Bulaşık Süngeri Canlı mı? Felsefi Bir Sorgulama Bir bulaşık süngeri, her gün elimize aldığımız, mutfakta bulaşıkları temizlemek için kullandığımız basit bir araç. Fakat hiç düşündünüz mü, bu nesne gerçekten “canlı” olabilir mi? Canlılık, tüm varlıklar için ortak bir özellik midir, yoksa yalnızca belirli kriterlere sahip varlıklar için geçerli bir tanım mıdır? Bu soruya cevabımızı ararken, çok daha derin felsefi sorularla karşılaşacağız: Canlılık nedir? Bir şeyin “yaşaması” için hangi özelliklere sahip olması gerekir? Bulaşık süngeri gibi nesneler de birer “varlık” mıdır? Felsefe, yaşamı anlamaya çalışırken, bizi bu tür sorgulamalarla karşı karşıya bırakır. Etik, epistemoloji ve ontoloji gibi felsefi dallar, hayatın anlamını,…

Yunanca “Moro Mou”: Öğrenmenin Dönüştürücü Gücü Üzerine Pedagojik Bir Bakış Öğrenme, insanlık tarihi boyunca birçok farklı biçimde şekil bulmuş ve her zaman bir dönüşüm aracı olmuştur. Hepimizin yaşamında dönüm noktaları vardır; bu noktalar, bir şeyler öğrendiğimizde, farklı bir bakış açısına sahip olduğumuzda ya da bir yeteneği kazandığımızda gerçekleşir. Ancak bu öğrenme deneyimlerinin kökeninde, genellikle çok basit ama derin bir anlam yatan kelimeler bulunur. Yunanca “moro mou” ifadesi de bunlardan biridir. Anlamı “canım”, “sevgilim” ya da “gözbebeğim” olan bu sözcük, eğitimdeki insani değerlerin ve pedagojinin gücünü, öğrenmenin sadece bilgiyi aktarmaktan öteye geçen, duygusal bir bağ kurma süreci olduğunu vurgular. Peki, “moro…

Tunceli’nin Ne Kadarı Alevi? – Antropolojik Bir Perspektif Türkiye’nin sosyal ve kültürel yapısını anlamak için, belirli bir bölgenin etnik ve dini kimliğine dair yapılan keşifler, bazen çok daha derin anlamlar taşır. Tunceli, bu anlamda hem coğrafi hem de kültürel bir zenginliğe sahip bir il olarak karşımıza çıkar. Peki, Tunceli’nin ne kadarı Alevi? Bu soru, yalnızca bir demografik veri arayışından ibaret değil; aynı zamanda kimlik, toplumsal yapı, kültürel pratikler ve tarihsel bağlam üzerinden okunması gereken bir sorudur. Bu yazıda, Tunceli’nin Alevi kimliği üzerinden toplumsal yapıyı anlamaya çalışırken, kültürel görelilik, kimlik oluşumu ve toplumsal ritüeller gibi kavramları ele alacağız. Tunceli ve Alevilik:…